چشم‌انداز نئواینشورانس در بازار بیمه‌های غیرزندگی کشور

صدور مجوز تأسیس نئواینشورانس (Neoinsurance) در حوزه بیمه‌های غیرزندگی ـ به‌جز رشته‌های حوادث و درمان ـ از سوی بیمه مرکزی نقطه عطفی در مسیر تحول ساختاری صنعت بیمه کشور محسوب می‌شود که باید آن را به عنوان تغییر در منطق ساختاری حکمرانی بیمه‌ای تحلیل کرد. این اقدام بیانگر گذار از الگوی تنظیم‌گری کلاسیک به الگوی تنظیم‌گری هوشمند مبتنی بر حکمرانی داده (Data Governance)  و معماری ساختاری سکو محور (Platform Architecture)  است. لذا صنعت بیمه از یک ساختار متکی بر فرایندهای بوروکراتیک، زنجیره‌های توزیع سنتی و شبکه‌های فروش خطی به ساختاری منتقل می‌شود که در آن داده، زیرساخت دیجیتال و الگو‌های تحلیلی، محور اصلی خلق ارزش هستند. نئواینشورانس یک بازتعریف شناختی از ماهیت بیمه‌گری بوده که بیمه را از نهاد صدور بیمه‌نامه به نهاد مدیریت ریسک دیجیتال ارتقا می‌دهد و منطق تصمیم‌سازی را از تجربه انسانی به تحلیل داده‌محور و سیستم‌های هوشمند منتقل می‌سازد. اینجا لازم است تاکید شود که در ادبیات تخصصی بیمه دیجیتال، اینشورتک به طیف وسیعی از فناوری‌ها، استارتاپ‌ها و راهکارهای نوآورانه اطلاق می‌شود که به بهینه‌سازی فرایندهای صنعت بیمه کمک می‌کنند ، لکن خود بیمه گر نبوده و هیچ ریسکی را نگهداری نمی کنند. در آن سو نئواینشورانس یک مدل شرکتی و ساختاری بوده که خود شرکت بیمه بر مبنای معماری دیجیتال، داده‌محور و پلتفرمی شکل می‌گیرد و به معنای به‌کارگیری فناوری در یک شرکت سنتی بیمه گر نیست.

همچنین باید اشاره شود که بیمه‌های غیرزندگی به‌واسطه ساختار ذاتی ریسک‌محور خود، بیشترین سازگاری مفهومی و عملیاتی را با الگوی نئواینشورانس دارند. این رشته ها با تنوع دارایی‌ها، قابلیت کمی‌سازی ریسک، امکان الگوسازی رفتار خسارت و اتصال‌پذیری به منابع داده بیرونی، به بستر طبیعی برای توسعه الگو‌های تحلیلی تبدیل کرده است. رشته‌هایی نظیر آتش‌سوزی، باربری، مهندسی، مسوولیت، بیمه‌های سایبری، اموال و خودرو از منظر ساختاری واجد ظرفیت بالای دیجیتالی‌سازی تحلیلی هستند چرا که ریسک در آن‌ها قابل تعریف به‌عنوان متغیرهای کمی، قابل پایش به‌صورت مستمر و قابل پیش‌بینی در قالب الگو‌های پیش‌بینانه است. این ویژگی امکان استقرار نظام‌های مدیریت ریسک مبتنی بر تحلیل پیش‌بینانه و مدل‌سازی ریسک پویا (Dynamic Risk Modeling) را فراهم ساخته که در آن بیمه‌گر از نقش واکنشی در جبران خسارت، به بازیگر فعال در مهندسی ریسک و پیشگیری ساختاری از خسارت منتقل می‌شود. لذا بیمه غیرزندگی در این منطق جدید به زیرساختی برای حکمرانی ریسک دارایی‌ها و فعالیت‌های اقتصادی تبدیل می‌گردد.

گذار از بیمه‌گری محصول‌محور به مدیریت ریسک داده‌محور

الگوی سنتی بیمه‌های غیرزندگی بر منطق فروش محصول استاندارد، قیمت‌گذاری مبتنی بر طبقه‌بندی‌های کلی ریسک و مدیریت خسارت واکنشی استوار بوده که در آن بیمه‌نامه به‌عنوان واحد اصلی ارزش‌آفرینی تلقی شده و فرایند بیمه‌گری حول صدور، تمدید و پرداخت خسارت سامان می‌یابد. نئواینشورانس این منطق را به‌صورت اساسی دگرگون ساخته و نقطه عزیمت نظام بیمه‌گری را از محصول به داده منتقل می‌کند. داده در این قالب به‌عنوان زیرساخت تصمیم‌سازی و منبع تولید معنا در تحلیل ریسک عمل می‌کند. داده‌های رفتاری، مکانی، عملیاتی، دارایی‌محور و محیطی امکان ترسیم پروفایل ریسک پویا را فراهم می‌سازند که در حال تغییر مستمر بوده و ریسک را به‌عنوان یک متغیر زنده و قابل پایش بازنمایی می‌کند. لذا ریسک دیگر یک جریان اطلاعاتی پیوسته است که به‌طور مداوم بازتولید و بازتعریف می‌شود. لذا و به پیامد آن نقش بیمه‌گر نیز دچار دگرگونی ساختاری می‌شود. بیمه‌گر از جایگاه پرداخت‌کننده خسارت پس از حادثه به جایگاه مدیر فعال ریسک پیش از حادثه انتقال می‌یابد که ماهیت عملکرد بیمه‌گری را از واکنش به پیشگیری بازتعریف می‌کند. باید گفت اینجاست که بیمه غیرزندگی به یک ابزار حکمرانی ریسک(Risk Governance)  و سازوکار مداخله پیشگیرانه در ساختار ریسک دارایی‌ها و فعالیت‌های اقتصادی تبدیل شده و به معنای مطلق جبران زیان‌های تحقق‌یافته نخواهدبود. مدیریت ریسک بر پایه تحلیل پیش‌نگر و پایش مستمر متغیرهای ریسک شکل گرفته و بیمه‌گر به بازیگری تبدیل می‌شود که پیش از وقوع خسارت، در مهندسی ریسک، اصلاح رفتارهای پرریسک و بهینه‌سازی ساختارهای آسیب‌پذیر مداخله می‌کند. لذا می توان گفت بیمه غیرزندگی از یک خدمت مالی واکنشی به یک نهاد تنظیم‌گر ریسک در سطح اقتصادی و ساختاری ارتقا می‌یابد.

بازتعریف ارزش اقتصادی بیمه غیرزندگی

ارزش اقتصادی شرکت بیمه گر در نئواینشورانس دیگر از منطق کلاسیک افزایش پرتفوی و رشد کمی فروش بیمه‌نامه تولید نمی‌شود و از بازآرایی ساختار خلق ارزش بر پایه کیفیت ریسک و کارایی سیستماتیک استخراج می‌گردد. این ارزش از سه منبع اساسی مشتمل بر کاهش خسارت واقعی از طریق مدیریت پیشگیرانه ریسک مبتنی بر حکمرانی و مهندسی ریسک، کاهش هزینه‌های عملیاتی از مسیر خودکارسازی و یکپارچه‌سازی فرایندها و خلق تجربه کاربری ساده، سریع و قابل اعتماد به‌عنوان یک مزیت رقابتی پایدار شکل می‌گیرد. این سه محور منطق سودآوری بیمه‌گر را از یک الگوی مبتنی بر رشد کمی پرتفوی به یک الگوی مبتنی بر بهره‌وری ساختاری و بهینه‌سازی ریسک منتقل نموده که سود از کاهش عدم‌قطعیت، کنترل خسارت و ارتقای کیفیت تصمیم‌سازی تولید می‌شود. همچنین شرکت بیمه گر در این الگو به‌جای انباشت ریسک، به مدیریت فعال ریسک پرداخته و ارزش اقتصادی از کنترل سیستماتیک ریسک به‌جای توسعه کمی بازار استخراج می‌گردد.

نیز این دگرگونی در بیمه‌های غیرزندگی به‌صورت مستقیم در شاخص‌های کلیدی عملکرد مالی نمایان شده و در نسبت خسارت، ضریب ترکیبی، هزینه‌های اداری و پایداری جریان نقدی بازتاب پیدا می‌کند. ساختار مالی شرکت بیمه گر از یک الگوی مبتنی بر نوسان سودآوری به یک الگوی مبتنی بر پایداری اقتصادی منتقل شده که در آن مدیریت ریسک جایگزین مدیریت فروش می‌گردد. سودآوری در نتیجه این تغییر از منطق کوتاه‌مدت فروش‌محور به منطق بلندمدت پایداری‌محور سوق داده شده و شرکت بیمه گر را به یک سازمان اقتصادی با ثبات ساختاری تبدیل می‌کند. لذا رشد و ارتقای جایگاه بیمه گر به معنای ارتقای کیفیت ریسک، بهبود ساختار دارایی‌ها و بهــــــــینه‌سازی ترکیب تعهدات است که بر پایه تحلیل عمــــــــــــلکرد مالی و پایداری جریان نقدی (Cash Flow Sustainability)  شکل می‌گیرد.

پیامدهای صدور مجوز نئواینشورانس غیرزندگی

صدور مجوز فعالیت نئواینشورانس در حوزه بیمه‌های غیرزندگی حامل یک پیام معنادار است که فراتر از یک تصمیم اجرایی یا مقرراتی ساده قرار می‌گیرد. این اقدام بیانگر پذیرش رسمی الگوی سکومحور به‌عنوان منطق سازمان‌دهنده جدید صنعت بیمه است که در آن شرکت بیمه گر به‌عنوان هسته حکمرانی داده‌ای در یک شبکه چندلایه عمل می‌کند. می توان گفت که صنعت بیمه کشور به‌سمت ساختارهای اکوسیستمی حرکت می‌کند که بر پایه معماری زیست بوم و هم‌افزایی سازمانی شکل می‌گیرند. شرکت بیمه گر در این ساختار جدید، مرکز اتصال جریان‌های داده، خدمات، تحلیل ریسک و تصمیم‌سازی است و نقش آن از یک بازیگر عملیاتی به یک نهاد تنظیم‌کننده روابط میان بازیگران مختلف زیست بوم ارتقا می‌یابد.

این تحول به‌تدریج به شکل‌گیری زیست بوم بیمه‌ای منجر می‌شود که بیمه گر در آن هسته یک شبکه داده‌ای پیچیده متشکل از سکو‌های فناوری، ارائه‌دهندگان خدمات دیجیتال، شرکت‌های ارزیابی و مدل‌سازی ریسک، اپراتورهای داده و شرکای دیگر که هر یک بخشی از زنجیره ارزش بیمه‌گری را بر عهده دارند، خواهدبود. خلق ارزش در تعامل میان اجزای شبکه تولید شده و منطق عملکرد از سازمان‌محور به شبکه‌محور تغییر می‌یابد. این الگو می تواند صنعت بیمه را از ساختار سلسله‌مراتبی به ساختار شبکه‌ای منتقل کرده و بیمه‌گر را به نقطه کانونی همگرایی داده، تحلیل و خدمات تبدیل می‌سازد. یکی دیگر از پیامدهای آن می تواند اینطور تفسیر شود که مرز مفهومی و کارکردی میان شرکت بیمه گر و شرکت فناوری به‌تدریج کمرنگ شده و نئواینشورانس به یک بازیگر میان‌رشته‌ای تبدیل می‌گردد که همزمان در قلمرو بیمه، داده، سکو و مدیریت ریسک فعالیت می‌کند. جالب توجه است که هم‌پوشانی حوزه‌های مذکور موجب شکل‌گیری هویت ترکیبی برای نئواینشورانس شده که نه به‌طور کامل بیمه‌گر کلاسیک است و نه صرفاً یک شرکت فناوری و یک نهاد ترکیبی با منطق پلتفرمی محسوب می شود. لذا بیمه‌گری به یک فعالیت میان‌رشته‌ای بدل می‌شود که بر هم‌پیوندی حکمرانی ریسک و زیرساخت دیجیتال استوار است و نئواینشورانس به بازیگر مرکزی این همگرایی نهادی تبدیل می‌گردد.

نئواینشورانس در حوزه بیمه‌های غیرزندگی را به عنوان یک تحول ساختاری و مفهومی در منطق بیمه‌گری تحلیل نمود که بنیان‌های معرفتی و کارکردی صنعت بیمه را بازتعریف می‌کند. صدور مجوز تأسیس نئواینشورانس توسط بیمه مرکزی آغاز یک مسیر جدید در سیر تکاملی صنعت بیمه کشور است که در صورت طراحی دقیق مقررات، معماری داده، مدل کسب‌وکار و نظام حکمرانی ریسک، ظرفیت شکل‌دهی به نسل جدیدی از بیمه‌گران را داراست. نسل نوین بیمه گران بر مدیریت هوشمند ریسک، پیشگیری ساختاری از خسارت و خلق ارزش اقتصادی پایدار استوار خواهد بود.

دکتر وحید نوبهار – عضو رسمی انجمن بین المللی اکچوئری  (SOA)

دکتر محسن امیری– عضو هیات علمی دانشگاه